Stoppen voordat het af is

De meeste tekeningen die ik verpest heb, verpestte ik in de laatste vijf minuten.

Er komt een moment waarop een schets stáát. De verhouding klopt ongeveer, de lijn leeft, er is genoeg gezegd. En precies dan denk ik: nog even de details. Nog even die schaduw aanzetten. Even dat raam afmaken. En dan is het weg — niet fout, maar dood.

Een tekening is bijna altijd af voordat je hem afmaakt. Wat je weglaat vult de kijker zelf in, en zijn versie is levendiger dan alles wat jij er nog bij had kunnen zetten. Een lijn die halverwege ophoudt suggereert meer dan een lijn die alles vertelt.

Probeer het eens. Leg vandaag je pen neer op het moment dat je denkt: nu de details. Precies op dat moment, niet vijf minuten later. Kijk er morgen nog eens naar en vraag je af of je hem echt tekortgedaan hebt.

Het kost oefening, want het voelt als opgeven. Dat is het niet. Het is weten wanneer je genoeg gekeken hebt.